مدرسهای که به مقصد گردشگری تبدیل شد؛ روایت احیای بنای ۱۱۳ ساله فشند
در حالی که بسیاری از بناهای تاریخی روستاهای کشور در معرض فرسودگی و فراموشی قرار دارند، یک مدرسه ۱۱۳ ساله در روستای فشند شهرستان ساوجبلاغ با احیا و بازسازی، به مجموعهای بومگردی تبدیل شده و اکنون به عنوان نمادی از حفظ میراث فرهنگی و توسعه گردشگری روستایی در استان البرز شناخته میشود.
به گزارش هورپرس، گاهی احیای یک منطقه نه از مسیر پروژههای بزرگ عمرانی، بلکه از دل حفظ و بازآفرینی بناهای تاریخی آغاز میشود. در روستای فشند، یکی از کهنترین سکونتگاههای ساوجبلاغ، مدرسهای قدیمی که سالها بلااستفاده مانده بود، امروز با کاربری جدید به چرخه زندگی بازگشته و میزبان گردشگران شده است.
مجموعه بومگردی «ایرانخانم» که به عنوان یازدهمین اقامتگاه بومگردی شهرستان ساوجبلاغ فعالیت خود را آغاز کرده، در ساختمان مدرسهای با قدمت بیش از یک قرن راهاندازی شده است. این بنا که روزگاری محل تحصیل کودکان روستا بود، اکنون فضایی برای آشنایی گردشگران با تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی بومی منطقه فراهم کرده است.
سمیرا نوریآذر، سرمایهگذار و مدیر این مجموعه، هدف از اجرای پروژه را فراتر از ایجاد یک اقامتگاه گردشگری عنوان میکند و میگوید: «از نخستین بازدید از این مدرسه قدیمی، احساس کردم این بنا بخشی از هویت تاریخی منطقه است و نباید به فراموشی سپرده شود. تلاش ما این بود که ضمن احیای ساختمان، روح و اصالت آن نیز حفظ شود.»
به گفته وی، عملیات بازسازی و احیای مجموعه بیش از یک سال و نیم زمان برده و در تمامی مراحل، حفظ ساختار و هویت تاریخی بنا در اولویت قرار داشته است. نمای اصلی ساختمان بدون تغییر اساسی حفظ شده و در طراحی داخلی نیز از عناصر بومی و سنتی استفاده شده تا بازدیدکنندگان تجربهای نزدیک به زندگی روستایی گذشته داشته باشند.
فضای مجموعه «ایرانخانم» با بهرهگیری از گلیمها، جاجیمها، صنایعدستی و اشیای سنتی، تلاش میکند بخشی از فرهنگ و خاطرات گذشته منطقه را برای گردشگران بازآفرینی کند. در این مجموعه، اقامت تنها بخشی از تجربه سفر است و آشنایی با آداب و رسوم، معماری و سبک زندگی محلی نیز در کانون توجه قرار دارد.
برای اجرای این پروژه حدود چهار میلیارد تومان سرمایهگذاری انجام شده است. این مجموعه در زمینی به مساحت دو هزار متر مربع و با ۵۰۰ متر مربع زیربنا احداث شده و دارای هشت اتاق اقامتی و بخشهای خدماتی مختلف است.
مدیر مجموعه همچنین از ایجاد ۱۲ فرصت شغلی مستقیم در نتیجه بهرهبرداری از این اقامتگاه خبر داد و افزود که این مجموعه زمینه حضور و مشارکت بیشتر زنان روستایی در فعالیتهای اقتصادی مرتبط با گردشگری را نیز فراهم کرده است.
کارشناسان حوزه گردشگری بر این باورند که احیای بناهای تاریخی و تبدیل آنها به مراکز گردشگری میتواند علاوه بر حفظ میراث فرهنگی، زمینه رونق اقتصادی روستاها را نیز فراهم کند. این گونه طرحها معمولاً به توسعه مشاغل مرتبط با صنایعدستی، تولیدات محلی، خدمات گردشگری و پذیرایی منجر میشوند.
روستای فشند در سالهای اخیر به دلیل برخورداری از طبیعت روستایی، باغهای میوه، پیشینه تاریخی و دسترسی مناسب از تهران و کرج، به یکی از مناطق مستعد توسعه گردشگری در استان البرز تبدیل شده است. در این میان، مجموعه «ایرانخانم» نمونهای از تلفیق حفظ هویت تاریخی با توسعه گردشگری به شمار میرود؛ رویکردی که میتواند الگویی برای احیای دیگر بناهای ارزشمند و کمتر شناختهشده روستایی باشد.
زهرا قاسمی
