سیزده به در؛ جشن هم‌آغوشی با طبیعت و پیوند با زندگی

به صحرا رو، که از دامن، غبار غم. بیفشانی
به گلزار آی، کز بلبل، غزل گفتن، بیاموزی
چند عنصر اساسی را در این مراسم.( کهن و پر رمز و راز. که شادمانی (در و همراه) با طبیعت، از ویژگی‌های آن می باشد، می بایست به عنوان “کلید واژه ” مد نظر قرار داد؛
باران، در و دشت ( طبیعت ) و خلقت انسان…
باران؛
در نظر داشته باشیم که از میان چهار عنصر – به اوستایی، چهار آخشیج – اعیاد نوروزی با گرامی داشت و با محوریت عنصر آتش – در چهارشنبه سوری و یا حتی پیشتر از آن، در جشن سده – آِغاز و در سیزده به در با عنصر آب/ باران، پایان می یابد. دو عنصر اساسی دیگر یعنی خاک و باد/ هوا، به نوعی (در و با) هر دو عنصر یاد شده، آمیخته و همراه می باشد. سیزدهمین روز هر ماه خورشیدی. تیر روز/ تیشتر روز، روز فرشته باران است.
در؛
در، در سیزده به در، نه به معنای راندن و اخراج کردن، که به معنای دره و کنایه از؛ دشت و صحرا و کوه و خصوصا دره، می باشد که این دره (دریا، رود، جوی و چشمه ) ملموس ترین نشان و بیان آب، می باشد.
خلقت؛
در اساطیر کهن – خصوصا در منابع زرتشتی – خلقت نخستین انسان و پیدایی نسل، از ازرواج دو زوج به نام‌های؛ مشی( پسر ) و مشیانه ( دختر ) صورت گرفته است. این دو، فرزندان کیومرث هستند اما عنصر اصلی خلقت آنها را به گیاه زیبا، ترد و خوش عطری به نام ” ریواس” نسبت می دهند. گفته شده است – خلقت انسان و پیدایش نسل از طریق این دو که در روزی معادل سیزده به در، ازدواج کرده اند، شکل گرفت!؟
همنوایی، هم دلی، هم افزایی و عشق ورزی با طبیعت، که مادر ریواس و مادر مشی و مشیانه و در نتیجه مادر انسان می باشد، از عمده ترین اهداف جشن سیزده به در است. به همین دلیل است که برای مادرمان به عنوان هدیه، سبزه می بریم و به نشانه پیوند/ عقد، سبزه گره می زنیم و حتی گفته شده است به عنوان خوراکی، عمدتا از خوراکی‌های با منشاء گیاهی استفاده شود، استفاده از کاهو و دیگر سبزی‌ها در این شکل، معنا می یابد. سبزه، تحفه برده و آب/ باران، تقاضا می نماییم، چه داد و دهش جاودانه ای…!؟

بنا بر این، هیچ ادله ای مبنی بر نحسی سیزده و شوم بودن آن وجود ندارد، بعد از دوازده چرخه حیات و دوازده ماه سال و دوازده صور فلکی، حال که سیزده فرا می رسید، نیاکان ما بی تفاوت ننشسته، خود با اشتیاق و انگیزه و با تحفه و هدیه از جنس سبزه، با استقبال این ناشناخته همراه با شگفتی و اسرار، می رفتند…
با لب دمساز خود، گر جفتمی
همچو نی، من گفتنیها گفتمی

مهراب رجبی.
۱۲/۱/۱۴۰۴