نابرابری از دلِ خدمات ناکافی؛ چالش پنهان توسعه در کرج
وقتی جمعیت با شتاب افزایش پیدا میکند، نخستین بخشی که تحت فشار قرار میگیرد، خدمات شهری است.
به قلم #زهرا_قاسمی_ رشد شهر، اگر همزمان با توسعه زیرساختها نباشد، به جای فرصت، به مسئله تبدیل میشود. امروز یکی از چالشهای جدی در کرج همین فاصلهی میان «جمعیت» و «خدمات شهری» است؛ فاصلهای که هر روز بیشتر خودش را در زندگی روزمره شهروندان نشان میدهد.
وقتی جمعیت با شتاب افزایش پیدا میکند، نخستین بخشی که تحت فشار قرار میگیرد، خدمات شهری است. محلههایی که بدون انطباق کامل با طرحهای جامع و تفصیلی شکل گرفتهاند، خیابانهایی دارند که برای این حجم از تردد طراحی نشدهاند. شبکه حملونقل عمومی متناسب با رشد جمعیت توسعه نیافته و دسترسی به مدرسه، درمانگاه و فضای سبز از همان ابتدا محدود بوده است.
بر اساس برخی آمارها، حدود ۳۵ درصد جمعیت کرج در محلات حاشیهای زندگی میکنند؛ مناطقی که زیرساختهایشان هرگز همزمان با رشد جمعیت تقویت نشده است. نتیجه، چیزی جز افزایش نابرابری فضایی و شکاف در کیفیت زندگی نیست.
حملونقل عمومی این شهر برای جمعیتی بسیار کمتر از امروز طراحی شده بود. اکنون وابستگی گسترده به خودروی شخصی، ترافیک روزمره و اتلاف زمان شهروندان، به بخشی از واقعیت ثابت زندگی شهری تبدیل شده است. این وضعیت نهتنها بهرهوری اقتصادی را کاهش میدهد، بلکه فشار روانی و زیستمحیطی قابل توجهی نیز ایجاد میکند.
در حوزه مدیریت پسماند نیز همین ناهماهنگی دیده میشود. انباشت زباله، دپوی غیراصولی و تخلیه در حاشیهها و رودخانهها، نشانههایی از عقبماندن زیرساختها نسبت به رشد جمعیت است؛ پدیدهای که مستقیماً بر سلامت عمومی و محیطزیست اثر میگذارد.
مسئله این نیست که شهر بزرگ شده است؛ رشد جمعیت در ذات خود میتواند فرصت باشد. مسئله آنجاست که خدمات متناسب با این رشد توسعه نیافتهاند. توزیع نامتوازن بودجهها و تمرکز منابع در برخی مناطق، باعث شده محلات کمبرخوردار در انتهای صف توسعه باقی بمانند.
نابرابری شهری دقیقاً از همینجا آغاز میشود؛ نه از تفاوت میان آدمها، بلکه از تفاوت در دسترسی به خدمات. پرسش اساسی این است که آیا هنوز میتوان فاصلهی ایجادشده میان جمعیت و خدمات را جبران کرد؟ یا مدیریت شهری کرج در حال نزدیکشدن به نقطهای است که اصلاح آن، پرهزینه و دشوار خواهد بود؟
پاسخ به این پرسش، نیازمند بازنگری جدی در اولویتهای توسعه شهری، توزیع عادلانه منابع و برنامهریزی مبتنی بر واقعیتهای جمعیتی است؛ پیش از آنکه شکاف موجود، به بحران ساختاری تبدیل شود.
https://eitaa.com/safironlin
