طی سالهای اخیر نخبگان علمی و فنی در دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و صنایع، بهدنبال راهکارهایی برای تبدیل جریانهای زباله به مواد اولیه، انرژی یا محصولات نوآورانه بودهاند؛ محصولاتی که هم ارزش اقتصادی دارند و هم از نظر زیستمحیطی پایدارند.
در این میان، استان البرز نیز سهم خود را در این مسیر ایفا کرده است. «اسماعیل خاتمینژاد»، جوان نخبه مازندرانی ساکن البرز، بیش از ۱۹ سال است که در زمینه بازیافت و تبدیل زبالهها به مواد قابل استفاده فعالیت میکند. او با بهرهگیری از دانش فنی و تلاش مستمر، توانسته زبالههای خانگی، بیمارستانی و صنعتی را به مواد اولیهای برای تولید فرآوردههای سودمند تبدیل کند.
خاتمینژاد با اشاره به بحران زیستمحیطی ناشی از دفن غیراصولی زبالهها میگوید که سالهاست انباشت زباله در مناطق شهری و روستایی از مرز هشدار گذشته و سلامت ساکنان و خاک و آبهای زیرزمینی را تهدید میکند. او هشدار میدهد که در نبود مدیریت صحیح، این پسماندها به منبعی خطرناک برای تولید شیرابههای سمی تبدیل شدهاند که وارد رودخانهها و سفرههای زیرزمینی میشوند.
این مخترع البرزی با اشاره به اصول تفکیک، جمعآوری و بازیافت میگوید: اگر پسماندها بهدرستی مدیریت شوند، میتوانند به چرخه تولید بازگردند و نهتنها از آلودگی جلوگیری کنند، بلکه موجب خلق فرصتهای شغلی و رشد اقتصادی شوند.
او با تکیه بر همین باور، موفق به ساخت دستگاهی شده است که زبالهها را در خلأ و بدون هرگونه آلودگی زیستمحیطی، به مواد قابل استفادهای مانند مایع مازوت، قیر، بنزین، گازوئیل و سوختهای هواپیمایی تبدیل میکند. این دستگاه با مصرف برق پایین و بهرهگیری از فرآیند ویژهای که بازدهی بالایی دارد، میتواند سوختهایی با کیفیتی فراتر از نمونههای اروپایی تولید کند.
خاتمینژاد تأکید میکند که دستگاه ابداعی او بدون انتشار دود و گازهای آلاینده کار میکند و هیچگونه پسماند مضری تولید نمیکند. به گفته او، اگر این فناوری در کشور توسعه یابد، میتواند نقش بزرگی در کاهش واردات سوخت، صرفهجویی ارزی و جلوگیری از خروج مواد خام داشته باشد.
این جوان نخبه میافزاید: «اگر مواد قابل بازیافت، بهدرستی تفکیک و فرآوری شوند، به جای انباشت در طبیعت، به چرخه اقتصاد برمیگردند. بازیافت نه فقط بهمعنای بازگرداندن زبالهها، بلکه بهمنزله خلق ثروت، اشتغال و نجات زمین از آلودگی است.»
او معتقد است که هر حرکت کوچک در مسیر بازیافت، گامی بزرگ بهسوی توسعه پایدار است. کاهش آلودگی هوا، آب و خاک، جلوگیری از اتلاف منابع طبیعی و صرفهجویی در مصرف انرژی از مهمترین دستاوردهای این مسیر است.
در پایان، خاتمینژاد یادآور میشود: «بازیافت، پلی است میان مصرفگرایی و زندگی پایدار. هر قدم در مسیر تفکیک و بازآفرینی زبالهها، گامی است بهسوی زمینی سبزتر، اقتصادی پویاتر و آیندهای روشنتر برای نسلهای فردا.»
